Biuletyn Informacji Publicznej RPO

• Rzecznik Praw Obywatelskich analizuje skazania na karę dożywocia wraz z dostępnymi dla skazanych mechanizmami redukcji tej kary w zależności od postępów w resocjalizacji 
• W związku z tym zwrócił się do szefa Kancelarii Prezydenta RP Zbigniewa Boguckiego o informacje nt. wykonywania prawa łaski przez wszystkich prezydentów RP, począwszy od Lecha Wałęsy

Zastępca RPO Stanisław Trociuk prosi o informacje - odrębnie dla każdego Prezydenta RP - co do liczby:

1. Wniosków o ułaskawienie skierowanych do Prezydenta RP w okresie sprawowania urzędu;
2. Przypadków skorzystania z prawa łaski przez Prezydenta RP;
3. Procedur ułaskawieniowych, w których Prezydent RP korzystał z prawa łaski poza trybem określonym w rozdziale 59 K.p.k., w praktyce określanym jako działanie "z urzędu" na podstawie art. 139 Konstytucji RP (począwszy od prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego, licząc od momentu wejścia w życie Konstytucji, tj. od 17 października 1997 r.);
4. Wniosków o ułaskawienie oraz liczby ułaskawień dotyczących osób prawomocnie skazanych za zbrodnię zabójstwa, z wyszczególnieniem:
   - liczby wniosków o ułaskawienie obejmujących osoby skazane na karę dożywotniego pozbawienia wolności,
   - liczby udzielonych ułaskawienień osób skazanych na tę karę.

Dane te są niezbędne w związku z prowadzonymi w Biurze RPO pracami dotyczącymi skazań na karę dożywotniego pozbawienia wolności oraz dostępnych dla skazanych mechanizmów redukcji sankcji karnych – w zależności od ich postępów resocjalizacyjnych.

Sąd Najwyższy w postanowieniu sygn. akt I KZP 3/25 uznał – za stanowiskiem Prokuratury Krajowej z 1 października 2025 r. – prawo łaski za jeden z dostępnych i efektywnych mechanizmów redukcji sankcji karnej, który gwarantuje zgodność krajowego prawa karnego z art. 3 Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

Pozyskanie pełnych danych w tym zakresie jest konieczne w związku z planowanym wystąpieniem generalnym odnoszącym się do zgodności z Konstytucją art. 78 § 3 k.k. oraz ewentualnym przystąpieniem do postępowania Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu w sprawie Przybysz przeciwko Polsce.

Tymczasem dane dostępne publicznie na stronie prezydent.pl są rozproszone, a statystyki – niepełne. Ostatnie pełne dane dotyczące ułaskawień opublikowano 1 grudnia 2005 r. jako podsumowanie prezydentury Aleksandra Kwaśniewskiego.

II.510.358.2026