Wystąpienie
Wystąpienie do Ministra Sprawiedliwości w sprawie wprowadzenia instytucji mediacji do postępowania wykonawczego z dnia 2016-09-09
IX.517.2856.2016
Wystąpienie do Ministra Sprawiedliwości w sprawie wprowadzenia instytucji mediacji do postępowania wykonawczego.
20 października przypada Międzynarodowy Dzień Mediacji. W związku z tym Rzecznik w piśmie do Ministra Sprawiedliwości zwrócił uwagę na zagadnienie mediacji po wyroku skazującym, która nie została uregulowana w Kodeksie karnym wykonawczym.
Instytucja mediacji funkcjonuje w polskim systemie prawa karnego od dziewiętnastu lat. Ma ona na celu wzmocnienie pozycji ofiary w postępowaniu karnym, stanowi alternatywną metodę rozwiązywania konfliktów i dopełnienie klasycznej drogi sądowej. Przepisy wciąż jednak regulują mediację wyłącznie na etapie postępowania przygotowawczego i jurysdykcyjnego z pominięciem zagadnienia mediacji po wyroku. Mimo że kwestia ta była przedmiotem wystąpień generalnych RPO do Ministra Sprawiedliwości od 2000 r. kolejne nowelizacje Kodeksu karnego wykonawczego nie doprowadziły do oczekiwanej modyfikacji.
Tymczasem mediacja po wyroku jest instytucją niezmiernie potrzebną. Jako forma dobrowolnej aktywności skazanych może przyczynić się do ich resocjalizacji. Przy konfliktach stron pozostających ze sobą w bliskich relacjach, rodzinnych czy sąsiedzkich, może wpływać na przebieg zadośćuczynienia poszkodowanemu. Pojednanie stron w ramach postępowania wykonawczego może również obniżyć koszty ponoszone przez wymiar sprawiedliwości, ograniczyć wtórną przestępczość oraz wzmocnić kontrolę nad wykonaniem wyroku wobec skazanego na kary nieizolacyjne. Obecnie jedynie art. 162 § 1 k.k.w. nawiązuje do zagadnienia mediacji nakazując sądowi penitencjarnemu uwzględnić ugodę zawartą w wyniku mediacji przy rozpatrywaniu wniosku o warunkowe przedterminowe zwolnienie. Niestety sądy nie kierują spraw do instytucji lub osoby do tego uprawnionej, w celu przeprowadzenia postępowania mediacyjnego, co powoduje, że dyspozycja zawarta w powyższym artykule jest niewypełniana. W związku z powyższym Rzecznik zwrócił się do Ministra Sprawiedliwości o podjęcie inicjatywy legislacyjnej umożliwiającej wprowadzenie mediacji na etapie postępowania wykonawczego.
Wystąpienie dołączone do tego dokumentu:
Data odpowiedzi:
Opis odpowiedzi:
Minister Sprawiedliwości w piśmie z 16 listopada 2016 r. poinformował, że nie widzi konieczności wprowadzenia zmian legislacyjnych w Kodeksie karnym wykonawczym umożliwiających podjęcie mediacji na każdym etapie postępowania wykonawczego.
Proponowane regulacje doprowadziłby do ograniczenia ochrony praw ofiar przestępstw i ich wtórnej wiktymizacji, wydłużenia postępowania wykonawczego, zakwestionowania u skazanych przekonania o nieuchronnym i skutecznym wykonaniu wyroku oraz nadużywanie przez nich tego rozwiązania w celu anulowania kary, a w efekcie do podważenia autorytetu sądu.
W ograniczonym zakresie można wprowadzić ten rodzaj mediacji wobec przestępstw określonego rodzaju, a także w przypadku konfliktu stron pozostających w bliskich relacjach sąsiedzkich lub rodzinnych. Przy karach pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania jest to nie do przyjęcia.
Minister nie zgodził się z tezą, że mediacja w postępowaniu wykonawczym obniża koszty wymiaru sprawiedliwości, a także jest przejawem dobrowolnej aktywności skazanych, wpływa na przebieg resocjalizacji osadzonego, naprawia krzywdy poniesione przez poszkodowanego i ogranicza wtórną przestępczość. Ostatnie cztery zadania spełniają bowiem programy readaptacji społecznej prowadzone przez Służbę Więzienną.
Brak historii zmian - serwis źródłowy:
https://sprawy-generalne.brpo.gov.pl/index.php?sprawa=10876