Wystąpienie
Wystąpienie do Ministra Sprawiedliwości w sprawie pomocy postpenitencjarnej dla osób opuszczających zakłady karne z dnia 2016-05-04
IX.517.908.2016
Wystąpienie do Ministra Sprawiedliwości w sprawie pomocy postpenitencjarnej dla osób opuszczających zakłady karne.
Rzecznik zwrócił się do Ministra Sprawiedliwości z postulatem zmiany przepisów rozporządzenia w sprawie Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej. Zmiana obowiązującego stanu prawnego miałaby umożliwić udzielenie pomocy postpenitencjarnej wszystkim osobom pozbawionym wolności, które takiej pomocy potrzebują. Obecnie znaczna grupa osób pozbawionych wolności jest wyłączona z korzystania z indywidualnych form pomocy udzielanej ze środków Funduszu. Tej formy wsparcia nie mogą otrzymać m.in. osoby, wobec których zastosowano środek zabezpieczający w postaci umieszczenia w zakładzie psychiatrycznym.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 września 2015 r. w sprawie Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej zmieniło dotychczasowe zasady udzielania pomocy ze środków Funduszu osobom pozbawionym wolności. Zgodnie z nową zasadą, pomoc ze środków Funduszu otrzymują osoby objęte okresem przygotowania do życia po zwolnieniu z zakładu karnego. Jest to kilka miesięcy poprzedzających zakończenie odbywania kary lub udzielenie warunkowego przedterminowego zwolnienia (maksymalnie pół roku). Pozostałe osoby mogą skorzystać ze środków Funduszu jedynie w niewielkim zakresie, tj. biorąc udział w szkoleniach, kursach zawodowych, programach readaptacyjnych i resocjalizacyjnych, korzystając z poradnictwa prawnego, czy możliwości wyrobienia niezbędnych dokumentów.
W skargach do Rzecznika osoby pozbawione wolności wskazują, że odmówiono im udzielenia pomocy ze środków Funduszu w czasie odbywania kary pozbawienia wolności, ponieważ nie nabyli uprawnień do skorzystania z instytucji okresu przygotowania do życia po zwolnieniu z zakładu karnego. Skorzystać z indywidualnych form pomocy nie mogą także tymczasowo aresztowani. Osobami pozbawionymi wolności, którym nie przysługuje pomoc postpenitencjarna są także osoby, wobec których zastosowano środek zabezpieczający w postaci umieszczenia w zakładzie psychiatrycznym. Udzielenia tej formy pomocy odmawia im zarówno administracja zakładu psychiatrycznego, administracja zakładu karnego, w którym przebywali bezpośrednio przed umieszczeniem w zakładzie psychiatrycznym, jak również kurator sądowy.
Wystąpienie dołączone do tego dokumentu:
Data odpowiedzi:
Opis odpowiedzi:
Minister Sprawiedliwości w piśmie z 6 września 2016 r. poinformował, że pomoc postpenitencjarna finansowana ze środków Funduszu Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej skierowana jest do osób zwalnianych z zakładów karnych i aresztów śledczych z uwagi na zakończenie wykonywania kary lub uzyskanie przedterminowego zwolnienia oraz członków ich rodzin. Ma ona za zadanie zabezpieczenie funkcjonowania tych osób w społeczeństwie do czasu podjęcia pracy lub uzyskania wsparcia z instytucji pomocy społecznej. Może mieć charakter pomocy pieniężnej lub jednorazowego świadczenia obejmującego np. odzież stosowną do pory roku, bilet na podróż lub artykuły żywnościowe. Przeważnie przysługuje przez 3 miesiące, a w szczególnych przypadkach, np. choroby lub czasowej niezdolności do pracy, jest przedłużana do pół roku.
Jeśli chodzi o skazanych, którzy dopiero zaczynają odbywanie kary lub są w jej trakcie pomoc postpenitencjarna finansowana z Funduszu nie przysługuje, gdyż mają oni zapewnione wszelkie potrzeby bytowe w zakładzie. Takie osoby mogą być objęte programem społecznej readaptacji, lecz środki na jej działalność pochodzą z innych źródeł.
Jedynie jednorazową pomoc mogą otrzymać w ramach Funduszu osoby tymczasowo aresztowane. Jest to podyktowane tym, iż powrót do pracy po krótkim pobycie w miejscu izolacji jest ułatwiony. Jeśli postępowanie karne zostało umorzone lub zapadł wyrok uniewinniający pracodawca ma obowiązek przywrócenia takiej osoby na uprzednio zajmowane stanowisko.
Obowiązujące przepisy nie obejmują natomiast osób, wobec których zastosowano środki zabezpieczające polegające na umieszczeniu w zakładzie psychiatrycznym. Rozszerzenie pomocy finansowanej przez Fundusz na te osoby może nastąpić jedynie poprzez zmianę Kodeksu karnego wykonawczego. Jednak ze względu na to, iż placówki tego typu nie podlegają Ministrowi Sprawiedliwości pieniądze na ten cel powinny pochodzić z innego źródła. Podopieczni szpitali psychiatrycznych mogą natomiast zostać objęci świadczeniami pomocy społecznej na postawie ustawy o pomocy społecznej lub prawa tych osób mogą zostać rozszerzone przez odpowiednie regulacje w ustawie o ochronie zdrowia psychicznego.
Brak historii zmian - serwis źródłowy:
https://sprawy-generalne.brpo.gov.pl/index.php?sprawa=10707